Nerczyca co to jest i kiedy może zagrozić zdrowiu?

Nerczyca, znana medycznie jako zespół nerczycowy, to stan zagrażający zdrowiu, którego główną cechą jest masywna utrata białka z moczem prowadząca do licznych powikłań, w tym obrzęków, hipoalbuminemii i hiperlipidemii. Już na początku należy zaznaczyć, że nerczyca może być przyczyną groźnych dla życia powikłań, zwłaszcza w ciężkich przypadkach oraz u dzieci [2][3][4][5][7].

Co to jest nerczyca?

Nerczyca to zespół objawów wynikający z uszkodzenia bariery filtracyjnej kłębuszków nerkowych, co prowadzi do masywnej utraty białka z moczem, czyli białkomoczu >3,5 g/dobę, hipoalbuminemii (<3,0 g/dl), hiperlipidemii oraz powstawania obrzęków [1][2][3][4][5][7]. Utrata białek (głównie albumina o masie 69 000 Da) przekracza zdolności kompensacyjne organizmu, co zaburza gospodarkę białkową i płynową ustroju [2][4][6].

Patomechanizm tego zespołu opiera się na zwiększonej przepuszczalności kłębuszków nerkowych, co skutkuje utratą białek o masie >180 000 Da, prowadząc do spadku ciśnienia onkotycznego w osoczu, rozwoju hiperlipidemii i powstawania charakterystycznych obrzęków [2][4][5][6].

Najważniejsze objawy nerczycy

Obrzęki należą do najczęstszych pierwszych objawów – pojawiają się rano (okolice oczu) i nasilają wieczorem (kostki, podudzia). Zatrzymanie płynów prowadzi do przyrostu masy ciała, często o kilka kilogramów, bez innych widocznych przyczyn [1][4][6][7].

Dodatkowe symptomy to pieniste oddawanie moczu, bladość skóry, przewlekłe zmęczenie, zmniejszona diureza, czasami występuje także nadciśnienie. Zaawansowane przypadki mogą prowadzić do powstawania płynów w jamach ciała (wodobrzusze, płyn w opłucnej), a także wywołać objawy takie jak ból brzucha czy duszność [2][4][5][6][8].

U dzieci nerczyca często objawia się gorączką, biegunką lub obecnością krwi w moczu, natomiast u dorosłych wystąpienie powikłań, takich jak trombozy czy infekcje, może bezpośrednio zagrażać życiu [2][4][5][6].

Kiedy nerczyca jest szczególnie groźna?

Zagrożenie zdrowia pojawia się w sytuacjach, gdy utrata białka jest znaczna (nawet kilkanaście gramów na dobę), a obrzęki stają się rozległe i prowadzą do nasilonego zatrzymania płynów (nawet do kilku litrów) [2][6]. Może to skutkować szybkim przyrostem masy ciała oraz rozwojem przewodnienia, które objawia się dusznością, wodobrzuszem oraz bólem brzucha [2][4][6][7].

W nerczycy powikłania takie jak zakrzepica oraz infekcje są poważnym zagrożeniem życia. Niedobór białek i niedożywienie osłabiają odporność, a obecność płynu w przestrzeniach ciała sprzyja zakażeniom i powikłaniom zakrzepowym [2][4][5]. Największe ryzyko dotyczy pacjentów z ciężką hipoalbuminemią oraz dzieci z nawrotowym przebiegiem zespołu nerczycowego [2][4][5][7].

Obecność krwi w moczu, gorączka, czy objawy neurologiczne zawsze wymagają pilnej konsultacji nefrologicznej. Nerczyca może prowadzić do niewydolności nerek, co oznacza konieczność hospitalizacji oraz natychmiastowej specjalistycznej terapii [2][4][6].

Diagnostyka i kluczowe kryteria rozpoznania

Rozpoznanie zespołu nerczycowego opiera się na obecności tzw. tetrady klasycznej: masywny białkomocz (>3,5 g/dobę lub >50 mg/kg masy ciała na dobę), hipoalbuminemia (<3,0 g/dl), uogólnione obrzęki oraz hiperlipidemia [3][4][7]. Elementami dodatkowymi są lipiduria oraz hipowolemia, a w badaniach laboratoryjnych widoczne są znaczne zmiany w wynikach moczu i krwi [2][3][6].

Diagnozę należy zawsze potwierdzić analizą laboratoryjną i oceną całkowitej utraty białka w moczu na dobę oraz poziomów albuminy w surowicy. Obraz kliniczny, czyli występowanie obrzęków oraz charakterystycznych cech moczu (pienistość), pozostaje kluczowy dla prawidłowego rozpoznania [3][4][7].

Różnice w przebiegu u dzieci i dorosłych

W populacji dzieci nerczyca najczęściej ma charakter idiopatyczny, a leczenie opiera się na wczesnym stosowaniu glikokortykosteroidów zgodnie z aktualnymi wytycznymi. U dorosłych przyczyna bywa zwykle wtórna do glomerulopatii oraz innych chorób przewlekłych, co przekłada się na dłuższy i bardziej powikłany przebieg choroby [7].

Powikłania związane z nerczycą, takie jak osteopatia, niedożywienie oraz ciężkie infekcje, są bardziej widoczne wśród dzieci, natomiast dorośli częściej doświadczają ciężkich tromboz oraz rozwoju przewlekłej niewydolności nerek [2][4][5][7].

Powikłania i konsekwencje zdrowotne

Nerczyca wiąże się z dużym ryzykiem wystąpienia powikłań, szczególnie w przypadkach nieleczonych lub przewlekłych. Najważniejsze z nich to nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, trombembolie oraz podatność na ciężkie zakażenia [2][3][4][5].

Długotrwały przebieg zespołu nerczycowego może prowadzić do przewlekłego niedożywienia, znacznego osłabienia organizmu, a w niektórych przypadkach nawet do utraty życia z powodu powikłań zakrzepowo-zatorowych lub infekcji. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie, odpowiednia terapia oraz monitorowanie przebiegu choroby [2][4][5][7].

Podsumowanie

Nerczyca to zespół objawów będący wynikiem ciężkiego uszkodzenia kłębuszków nerkowych i utraty białka z moczem. Stan ten może prowadzić do groźnych dla zdrowia i życia powikłań, dlatego tak istotne jest szybkie rozpoznanie oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia zgodnie z zaleceniami specjalistycznymi [2][3][4][5][7].

Źródła:

• [1] https://admed.org.pl/blog/zespol-nerczycowy-%E2%80%93-rozpoznanie-przebieg-nawroty
• [2] https://www.doz.pl/czytelnia/a17149-Zespol_nerczycowy__czym_jest_Jakie_daje_objawy
• [3] https://diag.pl/pacjent/artykuly/zespol-nerczycowy-czym-sie-charakteryzuje/
• [4] https://pl.wikipedia.org/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_nerczycowy
• [5] https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-ukladu-wydalniczego,zespol-nerczycowy—przyczyny–objawy–powiklania–leczenie,artykul,41529718.html
• [6] https://a.umed.pl/pl/dydaktyka/doc/choroby_wewnetrzne/Zespol%20nerczycowe%20Wtorne%20glomerulopatie%20prel%202013.pdf
• [7] https://forumpediatrii.pl/artykul/zespol-nerczycowy-u-dzieci-postepowanie-diagnostyczno-terapeutyczne-w-swietle-aktualnych-zalecen
• [8] https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51929,zespol-nerczycowy