Jak rozpoznać zapalenie uchyłków okrężnicy objawy?

Jak rozpoznać zapalenie uchyłków okrężnicy objawy?

Wstęp

Zapalenie uchyłków okrężnicy to poważne powikłanie choroby uchyłkowej, które najczęściej ujawnia się nagłymi objawami ze strony układu pokarmowego. Wiedza o specyficznych symptomach tej choroby jest kluczowa, ponieważ szybka diagnoza wpływa na skuteczność leczenia oraz ogranicza ryzyko dalszych powikłań [1][2][5].

Charakterystyka zapalenia uchyłków okrężnicy

Zapalenie uchyłków powstaje na skutek miejscowej reakcji zapalnej w obrębie ściany okrężnicy, wywołanej przez obecność uchyłka – workowatego uwypuklenia błony śluzowej i podśluzowej. Najczęstszą lokalizacją objawów jest lewy dolny kwadrant jamy brzusznej, co bezpośrednio związane jest z lokalizacją esicy okrężnicy [1][2][4][5][7].

Warto podkreślić, że uchyłki okrężnicy są z reguły bezobjawowe – dotyczy to aż 80% przypadków. Objawy pojawiają się jedynie u 20–25% osób z uchyłkowatością, z czego tylko 5% pacjentów doświadcza ostrego zapalenia uchyłków w ciągu życia [2][8][9].

Objawy zapalenia uchyłków okrężnicy

Najbardziej charakterystyczne dla zapalenia uchyłków okrężnicy objawy to:

• Silny, stały ból brzucha zlokalizowany zazwyczaj w lewym dolnym kwadrancie
• Zaburzenia rytmu wypróżnień – naprzemienne występowanie zaparć i biegunek
• Wzdęcia oraz uczucie pełności w jamie brzusznej
• Nudności i wymioty
• Gorączka – nie zawsze bardzo wysoka, ale często obecna
• Krwawienie z odbytnicy – może się pojawić w ostrej fazie
• Nagliące parcie na stolec

Każdy z tych objawów wskazuje na miejscową reakcję zapalną w obrębie ściany jelita, której nasilenie zależne jest od rozległości procesu patologicznego [1][2][3][4][6].

W badaniu fizykalnym dominuje bolesność uciskowa w lewym dole biodrowym, często towarzyszy jej obrona mięśniowa i dodatni objaw Blumberga – świadczący o podrażnieniu otrzewnej. W cięższych przypadkach rozwija się guz zapalny, a choroba może przejść w stan ropnia, mikroperforacji lub miejscowego zapalenia otrzewnej [1][2][4].

Proces powstawania i lokalizacja objawów

Bezpośrednią przyczyną symptomów jest zaleganie kału w uchyłku, co prowadzi do zapoczątkowania miejscowej reakcji zapalnej. W miarę postępu procesu zapalnego dochodzi do szerzenia się stanu zapalnego na sąsiednie tkanki, występowania mikroperforacji oraz formowania guza czy ropni przyokrężniczych. Objawy obejmują wówczas: obronę mięśniową, gorączkę i charakterystyczny ból, zazwyczaj po lewej stronie brzucha [1][2][4][5].

Wyjątkowo uchyłki po stronie prawej mogą imitować zapalenie wyrostka robaczkowego, co wymaga szczególnej czujności diagnostycznej [2][3][7].

Diagnostyka objawów zapalenia uchyłków okrężnicy

Podstawowa diagnostyka opiera się na stwierdzeniu klinicznych objawów oraz wykonaniu badań laboratoryjnych i obrazowych. W momencie podejrzenia zapalenia uchyłków okrężnicy w badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone wartości CRP i leukocytozy, co potwierdza trwający proces zapalny [2][5][7].

Decydującym narzędziem w rozpoznaniu jest tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy. Ta metoda pozwala nie tylko potwierdzić obecność procesu zapalnego, ale także ocenić jego zasięg oraz wykluczyć inne przyczyny ostrych bólów brzucha [2][5][9].

Powikłania oraz różnicowanie objawów

Brak szybkiej diagnozy może prowadzić do powikłań takich jak ropień przyokrężniczy, niedrożność, przetoki czy przedziurawienie ściany jelita. Powikłania zazwyczaj poprzedzone są nasileniem podstawowych objawów, takich jak zaostrzenie bólu, zatrzymanie gazów lub stolca oraz pogorszenie stanu ogólnego [1][3][4].

Należy pamiętać, że niepowikłana uchyłkowatość pozostaje zwykle bezobjawowa lub manifestuje się sporadycznymi bólami i wzdęciami. Dopiero rozwój stanu zapalnego prowadzi do wystąpienia ostrych, charakterystycznych objawów wymagających natychmiastowej reakcji [1][2][8][9].

Znaczenie prewencji i modyfikacji stylu życia

Kluczowym elementem w ograniczeniu wystąpienia objawów zapalenia uchyłków jest dieta bogata w błonnik oraz zdrowy styl życia. Aktualne zalecenia podkreślają, że dieta o niskiej zawartości błonnika i siedzący tryb życia zwiększają ryzyko powikłań choroby uchyłkowej, dlatego działania profilaktyczne mają istotne znaczenie w codziennej praktyce [2][5][9].

Podsumowanie

Rozpoznanie objawów zapalenia uchyłków okrężnicy wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na silny, stały ból brzucha w lewym dole biodrowym, zaburzenia rytmu wypróżnień, gorączkę i objawy ogólne stanu zapalnego. Szybka diagnostyka poparta badaniami laboratoryjnymi oraz tomografią komputerową umożliwia potwierdzenie rozpoznania i wczesne wdrożenie leczenia, co znacząco ogranicza ryzyko powikłań. Wiedza o objawach i czynnikach ryzyka pozwala skuteczniej zapobiegać występowaniu ostrych epizodów zapalenia uchyłków okrężnicy [1][2][4][5][9].

Źródła:

1. https://chirurgia3.cm-uj.krakow.pl/cm/uploads/2021/10/Zapalenie-uchylkow-okreznicy.pdf
2. https://e-recepta.net/blog/choroba-uchylkowa-i-zapalenie-uchylkow-jelita-przyczyny-objawy-i-leczenie/
3. https://zdrowegeny.pl/poradnik/uchylki-jelita-grubego
4. https://www.doz.pl/czytelnia/a16385-Uchylki_jelita_grubego__przyczyny_objawy_dieta_leczenie
5. https://www.izielnik.pl/blog/uchylki-jelita-grubego-przyczyny-objawy-leczenie
6. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/115356,bole-i-postepowanie-w-zapaleniu-uchylkow-jelita
7. https://diag.pl/pacjent/artykuly/uchylki-jelita-grubego-co-to-jest-przyczyny-objawy-dieta/
8. https://podyplomie.pl/medycyna/20681,choroba-uchylkowa-okreznicy-i-zapalenie-uchylkow-rozpoznawanie-i-leczenie
9. https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/uchylki-i-choroba-uchylkowa-jelita-grubego-zalecane-modyfikacje-diety-i-stylu-zycia/