Czym można zastąpić probiotyk i kiedy to ma sens?

Czym można zastąpić probiotyk i kiedy to ma sens? To pytanie pojawia się coraz częściej, ponieważ rośnie świadomość na temat roli mikroflory jelitowej oraz skutecznych, naturalnych alternatyw dla suplementów. Już na wstępie warto zaznaczyć, że probiotyk można zastąpić prebiotykiem lub synbiotykiem – szczególnie jeśli dieta jest bogata w odpowiednie produkty oraz gdy suplementacja nie jest możliwa lub wskazana [1][2][4].

Co to są probiotyki i kiedy je stosować?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które wywierają pozytywny wpływ na zdrowie człowieka poprzez poprawę równowagi mikroflory jelitowej [2][7]. Najczęściej należą do bakterii z rodzaju Lactobacillus, Bifidobacterium oraz drożdży, gdy są podawane w odpowiednich ilościach [2]. Suplementacja probiotykami wskazana jest przede wszystkim w sytuacjach, gdy naturalna flora bakteryjna jest naruszona, np. podczas antybiotykoterapii czy ostrych biegunkach [5]. Jednak nie zawsze konieczne jest sięganie po suplementy – w wielu przypadkach efekty można uzyskać poprzez naturalne źródła [1][2].

Prebiotyki – efektywna alternatywa dla probiotyków

Prebiotyki to nietrawione składniki pokarmowe – głównie węglowodany, do których zaliczają się oligosacharydy oraz błonnik pokarmowy [3][6]. Ich podstawową funkcją jest selektywne stymulowanie wzrostu korzystnych bakterii jelitowych, stanowiąc dla nich pożywkę [3][4].

Mechanizm działania prebiotyków polega na tym, że są odporne na trawienie w górnym odcinku przewodu pokarmowego i docierają do okrężnicy, gdzie pobudzają namnażanie bakterii takich jak Bifidobacterium, zwiększając różnorodność mikrobiomu [3][6][8]. Dzięki temu prebiotyki mogą zastępować probiotyki lub je wspierać, szczególnie jeśli z różnych względów nie jest możliwe stosowanie preparatów zawierających żywe bakterie [3].

Synbiotyki – połączenie probiotyków i prebiotyków

Synbiotyki to preparaty lub produkty, które łączą w sobie cechy zarówno prebiotyków jak i probiotyków, działając synergistycznie [4][5][7]. Synbiotyk zapewnia zarówno bezpośrednie dostarczenie bakterii probiotycznych, jak i ich źródło pożywienia, co zwiększa ich przeżywalność w przewodzie pokarmowym [4].

W praktyce synbiotyki występują naturalnie w wybranych produktach fermentowanych takich jak kefir czy żywność kiszona. Łączenie bakterii probiotycznych i składników prebiotycznych sprzyja skuteczniejszemu odbudowywaniu i utrzymaniu zdrowej mikroflory [4][5]. Zastosowanie synbiotyków, naturalnych lub suplementowanych, wymaga jednak konsultacji z lekarzem, zwłaszcza w grupach ryzyka [5].

Kiedy warto zastąpić probiotyk alternatywą?

Zastąpienie probiotyków prebiotykami lub produktami fermentowanymi ma sens szczególnie wtedy, gdy dieta jest bogata w tego typu żywność lub gdy istnieją przeciwwskazania do stosowania suplementów [1][2][3]. Przykładem są osoby, które regularnie spożywają fermentowane produkty oraz produkty zawierające duże ilości błonnika pokarmowego – to wystarczy, aby wspierać funkcjonowanie mikroflory bez potrzeby suplementacji [1][2].

Dodatkową korzyścią wynikającą z takich sposobów jest niższa cena oraz dostępność innych składników odżywczych ważnych dla zdrowia [4][5]. Aktualne trendy dietetyczne pokazują rosnące zainteresowanie właśnie naturalnymi źródłami prebiotyków i synbiotykami, które wspierają mikroflorę bez konieczności sięgania po dodatkowe preparaty [4][5].

Naturalne źródła prebiotyków i probiotyków – co służy mikroflorze?

Naturalna żywność fermentowana oraz produkty bogate w błonnik i oligosacharydy stanowią optymalne źródło wsparcia dla mikrobiomu [1][2][8]. Produkty takie dostarczają zarówno szczepów probiotycznych jak i substancji, które selektywnie stymulują wzrost korzystnych bakterii w jelitach [1][4].

Składniki te pojawiają się w zbożach pełnoziarnistych, warzywach, owocach, roślinach strączkowych i nasionach [1][2][8]. Synbiotyki z kolei łączą składniki z obu tych kategorii, wpływając jeszcze korzystniej na różnorodność mikrobiomu [4][5].

Wpływ prebiotyków na zdrowie człowieka

Wykazano, że prebiotyki przyczyniają się do modyfikacji składu bakterii jelitowych, wzmacniając odporność, poprawiając funkcjonowanie układu pokarmowego i ogólnego zdrowia [2][3][6]. W odróżnieniu od probiotyków, nie dostarczają one nowych szczepów bakterii, lecz stymulują namnażanie już obecnych, korzystnych szczepów [3][6].

Jest to szczególnie istotne w profilaktyce oraz przywracaniu równowagi mikroflory po antybiotykoterapii czy infekcjach przewodu pokarmowego [5][8]. Dodatkowo produkty bogate w prebiotyki często zawierają witaminy, minerały i inne substancje wspierające zdrowie [4][5].

Podsumowanie – kiedy sięgnąć po alternatywy dla probiotyków?

Zastąpienie probiotyków prebiotykami, synbiotykami lub żywnością fermentowaną jest zasadne przede wszystkim wtedy, gdy dieta jest odpowiednio zbilansowana i dostarcza regularnie składników wspierających mikroflorę jelitową [1][2][3]. Prebiotyki i synbiotyki jawią się jako efektywna alternatywa, a produkty fermentowane dodatkowo oferują cenne składniki odżywcze [4][5].

W przypadku problemów zdrowotnych, zaburzonej równowagi bakteryjnej lub kuracji antybiotykami, najlepiej rozważyć konsultację ze specjalistą w celu doboru najbezpieczniejszego i najskuteczniejszego rozwiązania [5].

Źródła:

1. https://aptekapuls.pl/blogs/274_czym-mozna-zastapic-probiotyk.html
2. https://sklep.bebio.pl/blog/jaka-zywnosc-moze-zastapic-probiotyki/
3. https://apteline.pl/artykuly/probiotyki-prebiotyki-synbiotyki-czym-sie-roznia-jak-dzialaja
4. https://ostrovit.com/pl/blog/probiotyk-a-prebiotyk-czym-sie-roznia-jak-wplywaja-na-zdrowie-1734075794.html
5. https://epozytywnaopinia.pl/probiotyki-a-prebiotyki-i-synbiotyki
6. https://pl.wikipedia.org/wiki/Prebiotyk
7. https://www.doz.pl/czytelnia/a18166-Po_co_stosowac_probiotyki_i_prebiotyki_Jakie_maja_wlasciwosci
8. https://sklep.sfd.pl/blog-1/Probiotyk_a_prebiotyk_-_czym_sie_roznia-blog4083.html
9. http://www.phie.pl/pdf/phe-2014/phe-2014-3-541.pdf