Co pomaga na stłuszczoną wątrobę i jak o nią dbać?

Stłuszczenie wątroby to stan, w którym komórki wątroby gromadzą nadmierną ilość tłuszczu. Najważniejszymi działaniami pomagającymi w ochronie i leczeniu tego schorzenia są: redukcja masy ciała, regularna aktywność fizyczna, stosowanie diety o obniżonej kaloryczności i ograniczonej w tłuszcze nasycone oraz cukry proste, a także ograniczenie lub eliminacja alkoholu oraz skuteczna kontrola chorób towarzyszących, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie [4][5][7].

Co to jest stłuszczenie wątroby?

Stłuszczenie wątroby, określane również jako hepatic steatosis lub NAFLD (niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby), to nagromadzenie tłuszczu w hepatocytach, które zwykle stwierdzane jest podczas badania USG lub na podstawie nieprawidłowych wyników prób wątrobowych [5][7]. Istnieją dwie główne postaci: związana z alkoholem (ALD) oraz niezwiązana z alkoholem (NAFLD) [7][5].

Przebieg schorzenia najczęściej jest początkowo bezobjawowy. U niektórych pacjentów może wystąpić zmęczenie, uczucie dyskomfortu w prawym podżebrzu, spadek apetytu czy nudności [1][5]. W miarę postępu choroby stłuszczenie może przekroczyć granicę prostego gromadzenia tłuszczu, przechodząc w fazę zapalenia (NASH), a następnie prowadzić do włóknienia, marskości oraz ciężkiego uszkodzenia narządu [4][7].

Skąd bierze się stłuszczenie wątroby?

Podstawową przyczyną stłuszczenia wątroby jest zaburzenie procesów metabolicznych. Nadmiar kalorii w diecie, insulinooporność i dyslipidemia prowadzą do zwiększonego napływu wolnych kwasów tłuszczowych do wątroby. Organ ten zaczyna magazynować tłuszcz, a jednocześnie maleje jego spalanie i transport poza komórki wątrobowe [7][1].

Związek z otyłością, cukrzycą typu 2 oraz zespołem metabolicznym jest kluczowy – otyłość centralna oraz insulinooporność istotnie zwiększają ryzyko rozwoju NAFLD [7][1]. Choroba może powstawać także na tle spożywania alkoholu, jednak u większości osób z NAFLD nie występuje istotne spożycie alkoholu [7].

Jak rozpoznać stłuszczenie wątroby?

Diagnostyka polega głównie na badaniach laboratoryjnych (takich jak ALT, AST, GGTP), obrazowaniu ultrasonograficznym oraz, w uzasadnionych przypadkach, elastografii lub biopsji wątroby [5][7][4]. USG pozwala wykryć zwiększoną echogeniczność wątroby, co jest charakterystycznym objawem steatozy [7][4].

Stłuszczenie wątroby rozpoznaje się często przy okazji rutynowych badań bądź w przypadku nieprawidłowych wyników enzymów wątrobowych. Ostateczna diagnoza wymaga wykluczenia innych przyczyn, w tym istotnego spożycia alkoholu czy wirusowego zapalenia wątroby [7][4].

Co pomaga na stłuszczoną wątrobę?

Podstawą skutecznego postępowania jest modyfikacja stylu życia [4][7]. Kluczowe działania to:

• Redukcja masy ciała: Utrata 5-10% masy ciała przynosi mierzalną poprawę histopatologiczną – zmniejszenie stłuszczenia, a także ograniczenie stanu zapalnego [4][7].
• Regularna aktywność fizyczna: Ćwiczenia aerobowe i oporowe wpływają zarówno na spadek ilości tłuszczu w wątrobie, jak i na poprawę ogólnego stanu zdrowia metabolicznego [7].
• Dieta: Zalecane jest wprowadzenie deficytu kalorycznego, ograniczenie tłuszczów nasyconych i cukrów prostych (szczególnie fruktozy), wdrożenie wzorców diety śródziemnomorskiej [5][7].
• Kontrola czynników współistniejących: W tym cukrzycy, nadciśnienia, zaburzeń lipidowych i otyłości. Leczenie tych schorzeń zmniejsza ryzyko progresji NAFLD i powikłań [1][7].
• Ograniczenie alkoholu: Szczególnie ważne w zaawansowanych postaciach NAFLD oraz u osób z innymi czynnikami ryzyka [5][1].

Aktualnie brak jest specyficznych, powszechnie zatwierdzonych leków ukierunkowanych na NAFLD czy NASH. Terapia farmakologiczna może być wdrażana przy istotnych chorobach metabolicznych oraz w zaawansowanych stadiach schorzenia [4][7].

Dlaczego warto dbać o wątrobę przy stłuszczeniu?

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby to stan, który w części przypadków prowadzi do zapalenia (NASH), rozwoju włóknienia i w skrajnych sytuacjach do marskości a nawet raka wątrobowokomórkowego [4][7]. Nawet u 15-20% chorych ze stłuszczeniem może dojść do rozwoju zapalnego uszkodzenia wątroby i postępującego jej włóknienia [4][7].

Wczesna interwencja pozwala zahamować lub cofnąć proces chorobowy, ograniczyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i metabolicznych oraz poprawić ogólny stan zdrowia [1][7]. Skuteczne działania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie nie tylko dla wątroby, lecz także dla funkcjonowania całego organizmu.

Jak monitorować efekty terapii i dbać o wątrobę na co dzień?

Regularna kontrola masy ciała, poziomu glukozy, ciśnienia tętniczego, lipidogramu, a także oznaczanie enzymów wątrobowych są podstawowym sposobem śledzenia skuteczności leczenia [5][7]. Wskazane jest okresowe wykonywanie USG wątroby lub elastografii, zwłaszcza u osób ze zwiększonym ryzykiem progresji choroby [4][7].

Bardzo ważna jest edukacja pacjenta, ugruntowanie zdrowych nawyków żywieniowych i promowanie aktywności ruchowej. Na tę chwilę każda strategia zależy od stanu klinicznego i obecności innych chorób [5][7].

Podsumowanie: najważniejsze rekomendacje

Stłuszczenie wątroby wymaga pielęgnowania zdrowego stylu życia i regularnego monitorowania parametrów metabolicznych i wątrobowych. Redukcja masy ciała, aktywność fizyczna oraz dieta ograniczająca nadmiar kalorii, tłuszczów nasyconych i cukrów prostych to działania o największej skuteczności [4][5][7]. Eliminacja alkoholu i leczenie współistniejących zaburzeń metabolicznych są niezbędne, aby ograniczyć ryzyka postępu choroby [1][7].

Źródła:

1. https://diag.pl/pacjent/artykuly/stluszczenie-watroby-objawy-pelna-lista/
2. https://www.i-apteka.pl/Stluszczenie-watroby-przyczyny-objawy-leczenie-dieta-blog-pol-1682510638.html
3. https://upacjenta.pl/poradnik/stluszczenie-watroby-grupy-ryzyka-dieta-objawy-leczenie
4. https://port-zdrowia.pl/post/stluszczenie-watroby-przyczyny-objawy-i-leczenie/
5. https://www.doz.pl/czytelnia/a12937-Stluszczenie_watroby__przyczyny_objawy_leczenie_zalecenia
6. https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/stluszczenie-watroby-przyczyny-i-objawy-stluszczenia-jak-leczyc,230.html
7. https://www.synevo.pl/akademia-zdrowia/stluszczenie-watroby-przyczyny-objawy-badania/